2 . راولينسن ، سر هنرى كرزيك Ser Henri Krezik Ravlinsen 1810 - 1895 مستشرق و سرباز و مأمور سياسى انگليسى اهل اكسفورد . او كتيبه‌هاى ميخى تخت جمشيد را رونويس كرد و در كرمانشاه كتيبه‌هاى طاق بستان و در همدان گنجنامه را استنساخ نمود و نيز به خواندن كتيبه‌هاى بيستون پرداخت ، در 1849 - 1851 در انگلستان تذكره‌اى در باب كتيبهء بيستون فراهم كرد و مجموعهء گرانبهاى آثار باستانى بابلى و ساسانى را كه گرد آورده بود به امناى موزهء بريتانيا سپرد و در مقابل ، كمك خرجى به وى اعطا گرديد تا كاوشهايى كه در « ليرد » بابل و آشور آغاز كرده بود ادامه دهد در 1859 به عنوان وزير مختار عازم تهران شد و يك سال در اين مقام باقى بود . از آثارش علاوه بر چهار مجلد كتيبه‌هاى ميخى اين اثرها را مىتوان نام برد ترجمه كتيبه‌هاى ميخى فارسى در بيستون ( 1846 - 51 ) ، مختصرى از تاريخ آشور ( 1853 ) ، شرحى بر كتيبه‌هاى ميخى بابل و آشور ( 1850 ) ، يادداشتهايى در باب اوايل تاريخ بابل ( 1854 ) ، انگلستان و روسيه در شرق ( 1875 ) . 3 . فرات Forat ، بزرگترين رود آسياى غربى ، به طول حدود 3600 كيلومتر ، و يكى از رودهاى تاريخى جهان . در دشت ارمنستان در تركيه سرچشمه گرفته عموما به جانب جنوب شرقى از سوريه گذشته وارد عراق مىشود ، و در قسمت جنوبى اين كشور به دجله متصل شده شط العرب را تشكيل مىدهد ، كه به خليج فارس مىريزد . مسير آن را مىتوان به سه قسمت تقسيم كرد : فرات عليا ، كه اساسا در مرتفعات تركيه است ، و تا سميساط امتداد دارد ؛ فرات وسطى ، در فلات سوريه تا هيت ؛ و فرات سفلى ، كه در اراضى پست عراق تا اتصال آن به دجله جارى است . اهميت فرات و دجله در بين النهرين قديم و عراق كنونى از حساب بيرون است . فرات از پيوستن دو رود قره‌سو qarasu به طول 450 كيلومتر و مرادسو moradsu به طول 650 كيلومتر تشكيل مىشود . ( براى اطلاع بيشتر ر . ك د . م ج 2 ص 1850 ) 4 . حران Harran به زبان لاتين ، كاراى Karay ، شهر بسيار قديمى در بين النهرين ، بين اورفه orfeh و رأس عين ، كه حاليه به فاصلهء 35 كيلومتر جنوب شرقى اورفه در ساحل نهر جلاب در قسمت جنوب شرقى تركيهء آسيايى واقع است . حران منزل ابراهيم پيغمبر بود ( پيدايش 31011 ) و مخصوصا به عنوان مركز عمدهء صابئين و دين آنها شهرت دارد . تاريخ آن را مىتوان به 5 دورهء عهد عتيق ، يونانى ، رومى ، مسيحى و اسلامى تقسيم كرد . نام آن در كتيبه‌هاى ميخى به صورت حرانو [ - راه ] آمده است ، كه حاكى از موقعيت مهم آن به عنوان يك مركز تجارى است ، ولى حران عمدتا به عنوان مركز پرستش سين Sin ( خداى ماه ) معروف بود ، كه پادشاهان آشور در آراستن معبد او مىكوشيدند . در دورهء اسكندر ، كه جمع زيادى از مقدونيها در بين النهرين شمالى سكنى گزيدند ، اسامى خدايانى كه در حران مورد پرستش بودند به اسامى يونانى تبديل شد . روميان دوبار در اينجا از ايرانيها شكست خوردند ؛ يكى شكست مهلك كراسوس از اشكانيان و كشته شدن وى در 53 ق . م ، و ديگرى شكست ( 296 ب . م ) گالريوس . در فتوحات اسلامى ، حران در 639 ب . م تسليم عياض ابن غنم شد ، و در اين زمان شهر عمده ديار مضر بود . مقر محبوب مروان